وصف نوروز در ایل


بزم ایل در فصل بهار
ایلی که از سور تا سوگ، از رزم تا بزم و از تولد تا مرگ را با موسیقی زندگی می کند بهترین و شادترین موسیقی هایش را برای نوروز فصل رویش طبیعت انتخاب کرده و اجرا می کند.

به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران(نای)، دامون شش بلوکی پژوهشگر موسیقی قشقایی طی یادداشتی که برای سایت«نای» ارسال کرده درباره پیوند«زندگی ایل نشینان قشقایی، بهار و موسیقی»نوشته است.

دامون شش بلوکی در این یادداشت آورده است:

اگر به البسه و تن پوش قشقایی ها دقت کنیم و یا به دست بافته های متنوع و فراوان آنها از نظر تنوع رنگی و تنالیته های بی شمارش توجه کنیم می توانیم آنها را ضمن انطباق با خود طبیعت، مورد بررسی و مقایسه قرار دهیم.

نخستین استنباط از روانشناسی مردم شناسانه این قوم، این دریافت مهم را به ما القا خواهد کرد که این قوم و مردمان، ارتباط تنگاتنگی با طبیعت و محیط زیست، آنهم به صورتی ریشه دار و کهن داشته و دارند.

در مرحله دوم بررسی، ارجحیت حضور رنگ های شاد و درخشان و زنده را ناشی از میل به بهاری بودن و بهار دوستی این مردمان می توان پنداشت.

هارمونی و کنتراست این رنگها را نیز چه در پوشش آنها و چه در انواع دستبافته هاشان مانند گلیم، گبه، جاجیم، رندبافی، شیشه درمه، قالی و ... را می توان ناشی از نظم طبیعی در زیست این مردمان کوچرو دریافت.

در چنین قومی و دارای مردمانی با اینگونه از روحیات و دارای این نوع از نظم مبتنی بر نظم طبیعی در زیست، موسیقی نیز مبنا و حیات و تنوعی خاصی را قطع به یقین دارد. ریتم در حرکت، ریتم منظم کار و امورات روزانه و ارتباط عمیق و فراوان با اصوات موسیقایی طبیعت.

یک فرد عشایر قشقایی در مسیر طولانی کوچ به تفسیر متنوع و کاملی از رنگ دست می یابد. سبز را در چمنزارها و برگ های آویشن دامن های دنا کشف می کند و در برگ درختان مرکبات حوالی شیراز درک کرده و در برگ های نخلستان های قیر و خنج تحلیل و به تکامل می رساند.

در این مسیر از پیچش صدای باد در دره های های ییلاق، صوت سایش برگ های درختان باغ های طبیعی تا ملودی دلنشین ریزش آب آبشارهای قشلاق در ذهن خود سمفونی ها می پردازد.

در دریافت های حضوری و درک هستی یک عشایر از طبیعت، درک عمیقش از رنگ طبیعت گاهی در دست بافته هایش نمود می یابد، گاهی در گردن آویزهای گیاهی اش؛ درک ژرفش از طبیعت و ریتم حیات نیز، گاهی در سازش نمود می یابد و گاه در آوازش.

برای این مردمان تغییر فصل و آمدن بهار و جشن نوروز مفاهیمی متصل به مفهمو بودن و هست خود آنها است. مردمان قشقایی با تغییر دمای هوا از سردی به گرمی در اواخر بهمن ماه و اوایل اسفند ماه(بسته به محل اتراق)، به پیشواز سال جدید و نوروز می روند. از مراسم آئین هایی چون«چله بدر» (رفتن چهل روز از زمستان) تا روز «علفه» در یک روز قبل از نورز و تا جشن نوروز را برگزار می کنند.

در این ایام مردمان ایل که خود بخشی از طبیعت هستند شادمانی ای از جنس گل و درخت و چشمه و پرندگان را برپا می کنند. بزرگان طوایف و تیره ها آماده پزیرایی می شوند. شیرینی های محلی پخته و آماده می شود. سیاه چادرها آذین بندی شده و خنیاگران موسیقی ایل که در بین آنها چنگی ها و عاشیق ها نقش پر رنگتری دارند به ساز و آواز می پردازند.

مقام های سازی«هلی» و «جنگ نامه» با کرنا و سرنا و نقاره، اپیزودهای شاد منظومه های عاشیق ها، روایت سازی و آوازی گشته و هر کس نغمه ای می داند می خواند. مردمانی که در بین آنها از کوچک و بزرگ و زن و مرد همه و همه خواندن نغمه را بلد هستند می خوانند.

یکی از موارد مهم ایجاد و تنوع موسیقی در هر جامعه ای مقوله کار می باشد و بدین جهت مردمانی که از طلوع آفتاب تا سیاهی شب را به کار مشغولند همگی مولدان موسیقی ترانه و نغمه می باشند. از آواهای شیردوشی و مشک زنی تا ترانه های قالیبافی و برنج کوبی و از آواهای گله چرانی و نغمات نی و دودوک ساربانی تا لالایی برای خواب کودکان.

ایلی که از سور تا سوگ، از رزم تا بزم و از تولد تا مرگ را با موسیقی زندگی می کند بهترین و شادترین موسیقی هایش را برای نوروز فصل رویش طبیعت انتخاب کرده و اجرا می کند.

گرچه در عصر مدرنیسم این شیوه زندگی آخرین سال های حیات خود را سپری می کند اما امید آن را داریم تمامی آئین های کهن و تمامی شاخصه های فرهنگی آن خصوصا موسیقی به بهترین و دقیق ترین شکل ثبت و ضبط گردیده و در بین نسل های متمادی این فرهنگ به همراه جان مایه های هنری فراوانش ترویج و گسترش یابد.

فصل رویش طبیعت قرین رویش جوانه های امید در دل همه هموطنان بادا و نوروز بر همگان مبارک و همایون باد.
http://www.nay.ir/indexf.php?ACT=DETAIL_SOKHAN&id=61
 نوشته-ای درباره نوروز (برای قشقایی) از دامون شش بلوکی-برای خبرگزاری موسیقی ایران
 
 
 
 

/ 0 نظر / 105 بازدید